121surveys
Inloggen
Menu

SERVQUAL-model

Het SERVQUAL-model: servicekwaliteit meten met het gap model

SERVQUAL meet servicekwaliteit als de kloof tussen wat klanten van een uitstekende aanbieder verwachten en wat ze bij jou echt ervaren – over vijf dimensies, van faciliteiten tot empathie. Met 121surveys bouw je de vragenlijst uit verwachtings- en waarnemingsvragen en krijg je de kloof per stelling en per dimensie berekend.

Bouwen en testen is gratis. Om te publiceren kies je een betaald abonnement.

De vijf dimensies van SERVQUAL

  • Tastbare zaken (tangibles)

    Alles wat je kunt zien en aanraken: ruimtes, uitrusting, techniek, documenten en de presentatie van medewerkers. Voorbeeldstelling: ‘Een uitstekende aanbieder heeft moderne, verzorgde voorzieningen.’ Hier blijkt of de eerste indruk bij de belofte past.

  • Betrouwbaarheid (reliability)

    Het vermogen om de beloofde dienst betrouwbaar en correct te leveren – in één keer goed en op het afgesproken moment. Voorbeeldstelling: ‘Als een uitstekende aanbieder iets voor een bepaald tijdstip belooft, komt hij dat na.’ Fouten wegen hier zwaar, omdat ze de kernbelofte raken.

  • Reactievermogen (responsiveness)

    De bereidheid om snel te helpen en verzoeken vlot af te handelen. Voorbeeldstelling: ‘Medewerkers van een uitstekende aanbieder hebben het nooit te druk om op vragen in te gaan.’ Wachttijden, terugbelverzoeken en reactietijden op e-mails vallen onder deze dimensie.

  • Zekerheid (assurance)

    Vakkennis, beleefdheid en het vermogen om vertrouwen te wekken. Voorbeeldstelling: ‘Bij een uitstekende aanbieder voelen klanten zich veilig bij hun transacties.’ Het gaat om het gevoel in goede handen te zijn – vooral bij diensten die je zelf moeilijk kunt beoordelen.

  • Empathie (empathy)

    Persoonlijke aandacht en begrip voor de behoeften van individuele klanten. Voorbeeldstelling: ‘Een uitstekende aanbieder kent de specifieke wensen van zijn klanten.’ Ook handige openingstijden en vaste aanspreekpunten horen erbij.

Het gap model: vijf kloven, één ervan meet je

Waar het model vandaan komt

Het gap model van servicekwaliteit komt van Parasuraman, Zeithaml en Berry (1985); de SERVQUAL-vragenlijst volgde in 1988. Het verklaart slechte servicekwaliteit met vijf kloven: tussen de verwachting van klanten en wat het management daarover weet (1), tussen die kennis en de kwaliteitsnormen (2), tussen normen en geleverde dienst (3), tussen geleverde dienst en wat naar buiten wordt beloofd (4) – en tussen verwachte en waargenomen dienst (5).

Welke kloof het onderzoek meet

Het onderzoek meet kloof 5 rechtstreeks bij klanten: hoe goed is de service in hun beleving, vergeleken met wat ze van een uitstekende aanbieder verwachten? Kloof 1 tot en met 4 liggen binnen de organisatie. Die vind je met intern onderzoek, workshops of procesanalyses – ze verklaren waarom kloof 5 ontstaat.

Zo wordt de kloof berekend

Elke stelling komt twee keer voor: één keer als verwachting (‘Een uitstekende aanbieder …’) en één keer als waarneming (‘Aanbieder X …’), allebei op dezelfde schaal, bijvoorbeeld van 1 tot 7. De kloof is het gemiddelde van de waarneming min het gemiddelde van de verwachting. Een negatieve waarde betekent: de verwachting is niet waargemaakt. Voor een dimensie neem je de waarden van haar stellingen samen.

SERVPERF: alleen de waarneming

Cronin en Taylor stelden in 1992 SERVPERF voor: dezelfde stellingen, maar alleen als waarneming. Hun argument: de waarneming alleen verklaart de totale kwaliteit minstens even goed. De vragenlijst is half zo lang. Wat ontbreekt, is de maatstaf – je ziet hoe goed iets scoort, maar niet of het aan de verwachting voldoet.

Beperkingen en kritiek

Dubbele stellingen maken de vragenlijst lang, en respondenten geven bij verwachtingen graag hoge scores, omdat een ‘uitstekende aanbieder’ nu eenmaal alles hoort te kunnen. Verwachtingen die je na de ervaring uitvraagt, zijn daar bovendien door gekleurd. En de vijf dimensies passen niet in elke branche even goed: pas de stellingen aan in plaats van ze ongewijzigd over te nemen, en vraag ook hoe belangrijk elke dimensie is als je kloven wilt wegen.

SERVQUAL in 121surveys

  • Vragenlijst laten voorstellen door AI

    Beschrijf je bedrijf en je branche: met een ingestelde AI-aanbieder stelt de AI-assistent in de editor voor elk van de vijf dimensies vier tot vijf stellingparen voor – op een schaal van 1 tot 7 en in de taal van je onderzoek. Het voorstel is gemarkeerd als door AI gemaakt; je controleert het voordat je het overneemt.

  • SERVQUAL of SERVPERF

    Bij het overnemen kies je de modus: SERVQUAL zet eerst alle verwachtingsvragen en daarna alle waarnemingsvragen op eigen pagina's, SERVPERF alleen de waarnemingsvragen. Daarna bewerk je de vragen zoals elke andere in de editor – herformuleren, schrappen, aanvullen.

  • Kloofanalyse per stelling en dimensie

    In de analyse verschijnt een eigen onderdeel voor de kloofanalyse: gemiddelde verwachting, gemiddelde waarneming en de kloof per stellingpaar, plus een samenvatting per dimensie. Een negatieve waarde laat zien waar de verwachting niet wordt waargemaakt. In de SERVPERF-modus zie je de gemiddelde waarneming per dimensie.

  • Filters, periode en eigen vragen

    De kloofanalyse rekent met de filters en de periode die je in de analyse instelt – bijvoorbeeld per vestiging of klantgroep. Eigen vragen in plaats van het voorstel werken ook: 121surveys herkent een paar aan sleutels die eindigen op ‘_expectation’ en ‘_performance’.

In drie stappen naar een SERVQUAL-onderzoek

  1. Stellingen vastleggen

    Laat een concept voorstellen of schrijf de stellingen zelf. Controleer ze stuk voor stuk: past de stelling bij je dienst, is ze eenduidig en kun je haar als verwachting én als waarneming formuleren?

  2. Ondervragen

    Verstuur het onderzoek via een link, e-mailuitnodiging of QR-code naar klanten die je dienst onlangs hebben gebruikt – dan is de herinnering nog vers.

  3. Kloven analyseren

    Open de kloofanalyse, zoek de grootste negatieve kloven en vergelijk groepen met filters. Grote kloven in dimensies die je klanten belangrijk vinden, komen bovenaan de lijst.

Veelgestelde vragen

Wat is het SERVQUAL-model?

SERVQUAL is een vragenlijstmodel om servicekwaliteit te meten. Voor vijf dimensies – tastbare zaken, betrouwbaarheid, reactievermogen, zekerheid en empathie – vergelijkt het de verwachting van een uitstekende aanbieder met de waarneming van de eigen aanbieder. Het verschil is de servicekloof.

Wat is het verschil tussen SERVQUAL en het gap model?

Het gap model beschrijft vijf kloven waarop servicekwaliteit kan stuklopen, waarvan vier binnen de organisatie. SERVQUAL is het meetinstrument voor de vijfde kloof: die tussen verwachting en waarneming vanuit de klant gezien.

Hoeveel stellingen heb ik nodig?

De oorspronkelijke vragenlijst telt 22 stellingen, verdeeld over de vijf dimensies, telkens als verwachting en als waarneming. In de praktijk volstaan vaak drie tot vijf goed aangepaste stellingen per dimensie. Belangrijker dan het aantal is dat elke stelling bij je dienst past.

Welke schaal gebruikt SERVQUAL?

In het origineel een zevenpuntsschaal van ‘helemaal mee oneens’ tot ‘helemaal mee eens’. Belangrijk is dat verwachting en waarneming dezelfde schaal hebben – anders kun je de kloof niet zinvol berekenen. Het AI-voorstel in 121surveys gebruikt een schaal van 1 tot 7.

Wie ziet de kloofanalyse in 121surveys?

Mensen met de rol analist of een hogere rol. Het onderdeel verschijnt in de analyse zodra het onderzoek verwachtings- en waarnemingsvragen bevat. Wil je de waarden verder onderzoeken, dan exporteer je de ruwe data, bijvoorbeeld voor SPSS.

Meet waar je service achterblijft bij de verwachtingen

Maak een SERVQUAL-onderzoek met verwachtings- en waarnemingsvragen en bekijk de kloof per stelling en dimensie – gehost in Duitsland.

Gratis beginnen