Gids · Vragenlijsten
Likertschaal: zo formuleer, bouw en analyseer je hem
Een likertschaal meet houdingen: je legt stellingen voor en de respondenten geven aan in hoeverre ze het ermee eens zijn, meestal op vijf of zeven punten van ‘helemaal oneens’ tot ‘helemaal eens’. Deze gids laat zien hoe je heldere stellingen schrijft, het juiste aantal punten kiest, omgaat met het midden en ‘geen mening’, de resultaten analyseert en een likertmatrix in 121surveys maakt.
Bouwen en testen is gratis. Om te publiceren kies je een betaald abonnement.
De likertschaal begrijpen en goed gebruiken
Wat is een likertschaal?
De likertschaal is genoemd naar de sociaal psycholoog Rensis Likert, die hem in 1932 introduceerde. Hij bestaat uit meerdere stellingen over hetzelfde onderwerp, die allemaal met dezelfde antwoordcategorieën worden beoordeeld. Strikt genomen is pas de reeks stellingen de schaal; één losse stelling met vijf punten heet eigenlijk een likertitem. Je ziet hem vaak in medewerkersonderzoeken, klanttevredenheid, cursusevaluaties en producttests – overal waar je een houding wilt meten en niet alleen ja of nee.
Stellingen formuleren
Elke stelling gaat over precies één gedachte. ‘De software is snel en overzichtelijk’ combineert twee dingen: wie maar één ervan goed vindt, kan niet eerlijk antwoorden. Formuleer kort, concreet en in de taal van je respondenten, zonder dubbele ontkenning en zonder sturende woorden. Voeg een paar omgekeerd geformuleerde stellingen toe (‘Ik moet vaak lang zoeken naar functies’), zodat gedachteloos doorklikken opvalt – en draai hun waarden bij de analyse om voordat je stellingen samenvoegt.
5 of 7 punten?
Vijf punten is de klassieker: snel in te vullen, goed leesbaar op een telefoon en voor de meeste onderwerpen fijn genoeg. Zeven punten maken een fijner onderscheid als je respondenten het onderwerp goed kennen en kleine verschillen ertoe doen. Meer punten maken een antwoord niet vanzelf nauwkeuriger – ze kosten tijd, en de grenzen tussen de punten vervagen. Het belangrijkste is dat alle stellingen van een schaal dezelfde punten hebben en dat elk punt een label heeft, niet alleen de twee uitersten.
Het midden en ‘geen mening’
Een oneven aantal punten heeft een midden (‘niet eens, niet oneens’). Dat is eerlijk voor mensen zonder duidelijke mening, maar wordt ook gekozen om een keuze te ontlopen. Een even aantal dwingt een richting af – handig als een tendens voor jou belangrijker is dan een neutrale groep. Hoe dan ook heb je een apart antwoord ‘geen mening’ nodig voor wie een stelling niet kan beoordelen. Staat dat midden in de schaal, dan vertekent het gemiddelden; het hoort er dus los naast en telt in geen enkel kengetal mee.
Likertdata analyseren
Begin met de frequentieverdeling per stelling: hoeveel mensen kozen welk punt? Voor een snelle vergelijking is de top-2-box handig, het aandeel van de twee instemmende punten, en als spiegelbeeld de bottom-2-box. Een gemiddelde is gebruikelijk, maar strikt genomen zijn likertantwoorden ordinaal: de afstand tussen ‘eens’ en ‘helemaal eens’ hoeft niet even groot te zijn als die tussen twee andere punten. Vermeld daarom naast het gemiddelde altijd de verdeling of de mediaan, en vergelijk gemiddelden alleen tussen stellingen met dezelfde schaal.
Veelgemaakte fouten
Veel voorkomend zijn te veel stellingen in één matrix (de aandacht zakt, het doorklikken neemt toe), gemengde schalen binnen één blok, punten zonder label en stellingen die alleen vakmensen begrijpen. Net zo riskant: stellingen die allemaal dezelfde kant op wijzen en een vaste volgorde waarin de eerste stelling steeds de meeste aandacht krijgt. Test je vragenlijst vooraf met een paar mensen uit je doelgroep en let op waar ze aarzelen of iets vragen.
Zo bouw je een likertschaal in 121surveys
Beoordelingsmatrix voor stellingen
De stellingen zijn de rijen, de punten de kolommen – elk punt met een eigen label. Voor één losse stelling gebruik je de beoordelingsschaal met gelabelde uitersten.
Volgorde per persoon husselen
Als je wilt, verschijnen de rijen van een matrix voor iedereen in een eigen willekeurige volgorde, zodat geen stelling voordeel heeft van de eerste plek.
‘Geen mening’ per rij
Met één schakelaar krijgt elke stelling het antwoord ‘zeg ik liever niet’. Het staat naast de schaal en telt in geen enkel gemiddelde mee.
Analyse en datakwaliteit
Per stelling zie je de verdeling en het gemiddelde, je vergelijkt groepen in een kruistabel, en de kwaliteitscontrole markeert wie een matrix in één rechte lijn invult.
Veelgestelde vragen
Is een likertschaal ordinaal of interval?
Strikt genomen ordinaal: de punten hebben een volgorde, maar de afstanden ertussen zijn niet gegarandeerd gelijk. In de praktijk worden toch vaak gemiddelden berekend, vooral als meerdere stellingen samen een index vormen. Laat dan altijd ook de verdeling zien, zodat niemand meer in een gemiddelde leest dan erin zit.
Hoeveel stellingen horen in een likertschaal?
Zoveel als het onderwerp vraagt – en zo weinig mogelijk. Meerdere stellingen over hetzelfde kenmerk maken de meting stabieler dan één enkele. Lange matrices vermoeien wel; verdeel veel stellingen liever over meerdere pagina's of themablokken.
Welke labels gebruik ik voor de punten?
Bij instemming bijvoorbeeld: helemaal oneens, oneens, niet eens/niet oneens, eens, helemaal eens. Voor frequentie (nooit tot altijd) of tevredenheid (zeer ontevreden tot zeer tevreden) geldt hetzelfde principe: symmetrisch, gelijkmatige stappen, elk punt voluit geschreven.
Wat is het verschil met een semantische differentiaal?
Bij een likertschaal beoordelen respondenten stellingen op instemming. Bij een semantische differentiaal plaatsen ze iets tussen twee tegengestelde eigenschappen, zoals ‘modern – ouderwets’. De differentiaal meet vooral imago en perceptie, de likertschaal houdingen en meningen.
Kan ik likertschalen gratis uitproberen in 121surveys?
Ja. Je bouwt de vragenlijst en probeert hem uit via de testlink voordat je iets publiceert. Testantwoorden tellen in geen enkele statistiek mee, dus je latere resultaten blijven zuiver.
Je volgende likertschaal, goed gebouwd
Zet je stellingen in een beoordelingsmatrix, laat de volgorde husselen en probeer alles gratis uit via de testlink.
